Liber mortuorum

Księga zmarłych polskich pallotynów i pallotynek

Dziś, to jest 1 marca 2021, mija rocznica śmierci:
s. Daniela Choszcz (†2002)

Wczoraj, to jest 28.02.2021, miała miejsce rocznica śmierci:
br. Tadeusz Kwiecień (†1995)

W dniu jutrzejszym, to jest 2.03.2021, przypada rocznica śmierci:
s. Rosa Juda (†1983) ☼

PROWINCJA TRÓJCY ŚWIĘTEJ

HENKES Richard błogosławiony (1900 – 1945), ksiądz, niemiecki pallotyn, męczennik Dachau, „męczennik miłości bliźniego” i „budowniczy pomostów między narodami”

Urodził się 26 V 1900 w rodzinie kamieniarza we wsi Ruppach k. Montabaur (obecnie Ruppach-Goldhausen, pow. Westerwald). Pochodził z wielodzietnej rodziny – był 9. z 13 dzieci. Rodzice prowadzili gospodarstwo rolne i mały sklepik. Od najmłodszych lat chciał zostać księdzem i misjonarzem w Kamerunie. W 1912 jako jeden z pierwszych uczniów rozpoczął naukę w pallotyńskiej szkole w Limburgu. Był pilnym i uzdolnionym uczniem. W 1916 przystąpił do nowo założonej Kongregacji Maryjnej. Dwa lata później został powołany do wojska. Do pallotyńskiego nowicjatu wstąpił w 1919, a pierwszą profesję złożył 25 IX 1921. W czasie studiów filozoficzno-teologicznych w Limburgu (1920-25) przeszedł kryzys wiary. Po przyjęciu święceń kapłańskich w Limburgu (6 VI 1925) pracował w szkołach pallotyńskich w Szensztatt i Alpen, jako nauczyciel języka niemieckiego, łacińskiego i historii oraz opiekun młodzieży. Przez rok czasu przebywał na urlopie zdrowotnym, z powodu gruźlicy płuc. W 1931 podjął pracę nauczyciela w pallotyńskim gimnazjum w Katscher (ob. Kietrz), a od 1937 we Frankenstein (ob. Ząbkowice Śląskie), gdzie uczył języka niemieckiego i łacińskiego oraz historii. Uczniowie doceniali jego talent nauczycielski, wytrwałość i zdolność do budzenia zainteresowań.

Już po latach jeden z jego uczniów tak go wspominał: „Opowiadał nam o swoich czasach gimnazjalnych, a przede wszystkim o Hansie Wormerze [†1917], z którym na zakłady pisał „powieści”. Chciał swoich uczniów obudzić, pobudzić czy nawet sprowokować. Chciał uwolnić nowe siły z młodzieży. Tak samo chciał nauczyć pozytywnego, zdrowego i prawdziwego stosunku do historii. Często chodziliśmy na wycieczki, podczas których pozwalał na wszystko. Jedno czego nie znosił, to nazistowskich piosenek. Nikt z nas nie był w Hitler-Jugend lub innych politycznych organizacjach. [...] Liturgię sprawował prawdziwie i z godnością” (Ludwig Skrzypiec).

Po zamknięciu szkół przez nazistów przeniósł się do Branic, gdzie był rekolekcjonistą i pełnił funkcję kaznodziei. „Był kaznodzieją wielkiego formatu. Jego wielka postać, popularny język, jasność i prawda w słowie przekonywały wszystkich. Jego krytyczne kazania nt. teraźniejszej sytuacji trafiały do ludzi. Jego coroczne kazania postne, które głosił na całym Śląsku rozchodziły się szerokim echem. Z upodobaniem przemawiał do robotników na Górnym Śląsku, a szczególnie podczas pielgrzymek mężczyzn na Górę Św. Anny (Annaberg), świętej górze Górnoślązaków.

Jego kazania, wykłady, egzorcyzmy popularyzowały przede wszystkim idee pap. Piusa XI o apostolstwie laickim, jak również jego listy nt. sytuacji socjalnej (15 V 1931), przeciw faszyzmowi (29 VI 1931), przeciw faszyzmowi narodowemu (19 III 1937). [...] Przykładem dla niego był „Lew z Münster” bp Clemens August von Galen, nieustraszony przeciwnik faszyzmu. [...] Henkes przygotowywał się bardzo starannie i odpowiedzialnie do każdego kazania. Głosił Ewangelię i krytykował faszyzm” (Ludwig Skrzypiec).

W IV 1941 wikariusz generalny archidiecezji ołomunieckiej Josef Martin Nathan (†1947) mianował go proboszczem w Strachowicach (czes. Strahovice, niem. Strandorf), w rejonie Hulczyna (czes. Hlučín, niem. Hultschin), na Śląsku Opawskim. Miało to nie dopuścić do wcielenia Henkesa do Wehrmachtu. Przez cały czas kontrolowano jego kazania i rozmowy, a on sam był wielokrotnie wzywany do miejscowego gestapo. Ostatecznie 8 IV 1943, z powodu kazania wygłoszonego w Branicach, został aresztowany, przewieziony do więzienia w Raciborzu, a 10 VII trafił do hitlerowskiego obozu koncentracyjnego w Dachau (nr obozowy 49 642). Tu głosił do współwięźniów kazania o treści biblijnej. Posiadał wówczas przy sobie wydanie mini Biblii. Wśród więźniów Czechów, Polaków i Rosjan oraz kryminalistów rozdzielał paczki. U współwięźnia Josefa Berana, późniejszego kardynała (†1969), uczył się języka czeskiego, by teraz i po zakończeniu wojny nieść pomoc duchową Czechom.

Kiedy pod koniec 1944 wybuchła w obozie epidemia tyfusu plamistego, zgłosił się na ochotnika do posługi duszpasterskiej w bloku 17, gdzie przebywali chorzy Czesi (zgłosiło się wtedy 10 polskich księży i 10 niemieckich). Henkes zamiatał zawszone prycze i podłogi, zbierał ubrania, mył wychudzone i brudne ciała więźniów. Chciał w ten sposób naśladować Chrystusa, pochylając się nad ciężko chorymi i umierającymi. Po ośmiu tygodniach, zaraziwszy się tyfusem, zmarł 22 II 1945, a jego szczątki udało się pallotynom zabrać ze stosu zwłok i oddzielnie spalić. Po wyzwoleniu obozu popioły Henkesa pochowano 7 VI 1945 na pallotyńskim cmentarzu w Friedbergu, a następnie przeniesiono na cmentarz pallotynów w Limburgu.

Wysoko cenił sobie chrześcijańskie normy i wartości. „Ktoś musi to powiedzieć”, brzmiało wyznanie ówczesnego gorliwego nauczyciela i duszpasterza, pracującego na Górnym Śląsku. To zdanie odzwierciedla jego umiłowanie prawdy i konsekwentne dążenie do poznania prawdy. [... W Dachau] w atmosferze śmierci i negacji prawa do człowieczeństwa, dawał nadzieję, budując relacje. Jego dobrowolne zaangażowanie w opiekę nad chorymi na tyfus było wyrazem pragnienia przywracania godności więźniom, traktowanym przez oprawców tylko jako numery. Pomagał tam, gdzie inni zawodzili. Pamięć o ks. Henkesie przetrwała. Nawet naziści nie zdołali jej wymazać (Ralf Büscher SAC)

W początkach 80-tych lat, kapłani – byli więźniowie Dachau rozpoczęli starania o beatyfikację ks. Henkesa. Uroczystość otwarcia procesu beatyfikacyjnego w diecezji rozpoczęła się 25 V 2003 w pallotyńskim kościele w Limburgu. Proces zakończył 23 I 2007 bp Limburga Franz Kamphaus, a jego akta przesłano do Rzymu. Podkreślono wtedy, że ks. Henkes był wybitnym kaznodzieją (choć spisywał swoje kazania, to mimo poszukiwań, nigdy ich nie odnaleziono), człowiekiem obdarzonym niezwykłą wrażliwością. Ks. Henkesa nazwano „męczennikiem miłości” i „budowniczym pomostów między narodami”. Po zatwierdzeniu w Rzymie dekretu ważności dochodzenia diecezjalnego (13 III 2009), tzw. positio – opis historii życia – w 2013 przeszedł do Kongregacji ds. Świętych i 19 XI tego roku został zatwierdzony przez komisję historyków.

Beatyfikacja sługi Bożego odbyła się 15 IX 2019 w katedrze św. Jerzego w Limburgu. Uroczystościom przewodniczył kard. Kurt Koch, przewodniczący Papieskiej Rady ds. Popierania Jedności Chrześcijan. Mszę św. koncelebrował również bp Georg Bätzing, miejscowy ordynariusz oraz przełożony generalny pallotynów z Rzymu, ks. Jacob Nampudakam. Polskę reprezentowali: abp Tadeusz Wojda, metropolita białostocki i ks. Zenon Hanas, przełożony Prowincji Chrystusa Króla. W uroczystości brały udział liczne grupy pielgrzymów, nie tylko z Niemiec, ale także m.in. z Polski i Czech. Oprawę muzyczną zapewnił chór katedralny z Limburga.

Fotografia górna:
Oprac.: ks. Stanisław Tylus SAC. W opracowaniu wykorzystano m.in.: Ludwig Skrzypiec: „Bohater, którego nie zapomnę” – biografia ojca Richarda Henkesa (dostęp II 2010)
Ostatnio zmodyfikowano: 6 maja 2015 (uzupełniono 7 listopada 2019)


Indeks zmarłych według daty śmierci

Alfabetyczny indeks zmarłych

Indeks zmarłych z podziałem na lata śmierci

Miejsca spoczynku polskich pallotynów wraz ze zdjęciami


Ci, co odeszli ze Stowarzyszenia

Więzi Kardynała Franciszka Macharskiego z pallotynami


Rocznice pallotyńskich wydarzeń

Ks. Stanisław Jurkowski SAC, duszpasterz polonijny we Francji

Bereza Kartuska
Suchary

Indeksy i biogramy sporządził ks. Stanisław Tylus SAC
Kontakt: stansac@wp.pl
Stan z 6 lutego 2021

Wszelkie prawa zastrzeżone! Kopiowanie, powielanie i wykorzystywanie tekstów i fotografii bez zgody autora strony jest zabronione.

Ostatnie zmiany
Nowe biogramy
-(od I 2021):ks. Błaszczak Jerzy (†15 I 2021), s. Wojtczak Urszula (†9 I 2021).

-(2020):br. Cuper Jan (†18 II 2020), ks. Domagała Stefan (†24 X 2020), Domański Ryszard (†10 XI 2020), ks. Dragiel Mirosław (†30 X 2020), ks. Dzwonkowski Roman (†30 XII 2020), s. Hetnał Maria (†14 VI 2020), ks. Kantor Wiesław (†5 V 2020), ks. Kobielus Stanisław (†3 I 2020), ks. Korycki Jan (†31 VII 2020), ks. Latoń Jan (†7 V 2020), ks. Lisiak Józef (†27 XII 2020), ks. Liszewski Józef (†18 III 2020), s. Otta Agnieszka (†15 VII 2020), ks. Młodawski Grzegorz (†22 XI 2020), s. Smentoch Kryspina (†14 X 2020), s. Suchecka Zofia (†20 X 2020), ks. Szewczul Jerzy (†6 X 2020), s. Wołosewicz Wirginitas (†17 V 2020), ks. Żemlok Józef (†16 III 2020).

Liber mortuorum w 2020 r. Przeszłość i przyszłość

1. Krótka historia strony Liber mortuorum
a) Pierwsze biogramy zmarłych pallotynów ukazały się na stronie internetowej WSD Ołtarzew w styczniu 2007 r. Autorem ich był ks. Janusz Dyl SAC, który tworzył je pod niezrealizowaną przez niego „Księgę zmarłych pallotynów”. W maju 2009 r., wraz z przebudową strony internetowej, zostały one zastąpione życiorysami, które również pochodziły z książki ks. Dyla pt. Pallotyni w Polsce w latach 1907-1947, Lublin 2001, s. 397-475. Te krótkie biogramy zostały doprowadzone do lat 1998-99 (nie były też kompletne i nie uwzględniały członków Regii Miłosierdzia Bożego). Od tego czasu ks. Stanisław Tylus SAC sporządził Indeks zmarłych według daty śmierci i dołączył wszystkie brakujące życiorysy zarówno z obu polskich prowincji, jak i Regii Miłosierdzia Bożego. Na stronie Seminarium ołtarzewskiego biogramy te istniały do 2013 r.
b) Nowe, obecnie istniejące biogramy zmarłych pallotynów, zostały napisane przez ks. Stanisława Tylusa SAC. W 2011 r. zostały one umieszczone na stronie http://www.pallotyni.pl, pod nazwą LIBER MORTUORUM. Początkowo były to tylko biogramy polskich pallotynów i przełożonych generalnych Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego oraz życiorysy pallotynek. Poszerzona i poprawiona ich wersja (ale bez pallotynek i przełożonych generalnych pallotynów) została opublikowana drukiem (Tylus Stanisław, Leksykon polskich pallotynów 1915-2012, Ząbki 2013, ss. 694).
c) W latach 2013-15 strona Liber mortuorum (http://pallotyni.eu/Liber.mortuorum/zmarli_index.php) została poszerzona o życiorysy pallotynów i pallotynek pochodzenia polskiego oraz ekspallotynów, którzy zmarli jako księża diecezjalni lub w innym instytucie życia zakonnego. Od listopada 2014 r. dołączone zostały też biogramy pallotynek pracujących w Polsce lub pochodzących z terenów polskich, jak również ich przełożone generalne. W 2015 r. rozszerzono zakres przedmiotowy strony o nowe kategorie: Słudzy Boży spoza Polski i Niemieccy pallotyni działający przed 1945 r. na obecnych ziemiach polskich. Niezależnie od tego uaktualniane były kategorie Polskich pallotynów i Pallotynek, którzy odeszli do wieczności w okresie lat 2013-15. W celu szybszego znalezienia poszukiwanego biogramu przemodelowano Indeks zmarłych według daty śmierci oraz sporządzono nowy Alfabetyczny indeks zmarłych oraz Indeks zmarłych z podziałem na lata śmierci.
d) W listopadzie 2017 r. strona została umieszczona w domenie https://LiberMortuorum.pl/ skąd jej zawartość jest dostępna w serwisach takich jak: http://www.pallotyni.pl, http://sac.org.pl
e) W 2015 r. strona Liber mortuorum aktualizowana była kilkanaście razy. Pojawiło się na niej 88 nowych biogramów, głównie pallotynek (65). Tego roku, praktycznie w 50% istniejących biogramów, zostały wprowadzone liczne uzupełnienia i poszerzenia, a także poprawiono zauważone błędy. Zmiany w poszczególnych biogramach sygnalizowane są informacjami naniesionymi pod konkretnym biogramem. Pod określeniem Zmienione lub Uzupełnione biogramy autor ma na myśli nie tylko istotną lub większą partię zmian, ale i pewne drobne informacje, które pojawiały się niezależnie od ich zaznaczenia. W 2016 r. dodano 28 nowych biogramów, zaś w 2017 r. pojawiło się 14 biogramów.

2. Stan aktualny biogramów
a) W latach 2018-20 strona Liber mortuorum poszerzyła się o 24 nowych biogramów. W grupie Polskich pallotynów i Pallotynek znalazły się następujące biogramy: s. Speransa Joniec (†11 II 2018), s. Teresa Matula (†1 VI 2018), ks. Jerzy Maj (†24 VI 2018), br. Jan Bandoszek (†28 VII 2018), ks. Tadeusz Płonka (†24 VIII 2018), ks. Bogdan Kusznir (†26 VIII 2018), s. Majola Rataj (†6 XI 2018) , s. Jadwiga Waszczeniuk (†17 XI 2018), ks. Józef Świerkosz (†20 XII 2018) , ks. Andrzej Biernacki (†23 XII 2018), s. Władysława Sitarz (†27 IV 2019) , s. Helena Szaniawska (†22 VII 2019), ks. Witalij Wezdeckij (†24 VIII 2019), s. Martyna Gumul (†9 IX 2019), s. Estera Stachnik (†20 IX 2019), ks. Kazimierz Czulak (†29 IX 2019), br. Tadeusz Wojciechowski (†12 XII 2019), ks. Stanisław Kobielus (†3 I 2020), br. Jan Cuper (†18 II 2020), ks. Józef Żemlok (†16 III 2020) i ks. Józef Liszewski (†18 III 2020). Grupę Przełożonych Generalnych i pallotyńskich biskupów reprezentują: bp Konrad Walter (†20 IX 2018), bp Thomas Thennatt (†14 XII 2018) i bp Alojzy Orszulik (†21 II 2019) .

Tabela. Stan aktualny biogramów na koniec grudnia 2014-2020 r.
Kategorie pallotyńskich biogramów

XII
2014

XII
2015

XII
2016

XII
2017

XII
2018

XII
2019

2020
Polscy pallotyni 368 377 387 395 401 404 +10
Pallotyni polskiego pochodzenia (*) 14 16 18 18 18 18  
Przełożeni generalni i biskupi 19 19 20 22 23 25  
Słudzy Boży spoza Polski -- 5 6 6 6 6  
Niemieccy pallotyni działający przed 1945 r. na obecnych ziemiach polskich (✺) -- 7 11 13 13 13  
Ekspallotyni (**) 23 23 25 25 25 25  
Pallotynki (przełożone generalne i siostry pracujące w Polsce lub pochodzące z terenów polskich zostały oznaczone znakiem ☼) 47 112 113 114 118 122  
Przyjaciele SAC i ci, co odeszli od Stowarzyszenia -- -- 7 8 8 8  
Razem 471 559 587 601 612 621 +10

b) W latach 2018-19 autor strony przeprowadził kwerendę materiałów zawartych w archiwum domu pallotyńskiego w Gdańsku (dom przy ul. Elżbietańskiej). Niezależnie od tego, trwała kwerenda materiałów w Archiwum Prowincji Chrystusa Króla w Warszawie. Szerokiemu badaniu poddawane były materiały, które autor strony pozyskał wcześniej w Archiwum Generalnym Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego w Rzymie, w Archiwum Regii Miłosierdzia Bożego w Paryżu i w Archiwum Sekretariatu Prowincji Zwiastowania Pańskiego w Poznaniu. Wiele nowych informacji autor otrzymał od osób prywatnych i instytucji. Istniejące biogramy są systematycznie wzbogacane o fotografie, zarówno portretowe, jak i grupowe (sytuacyjne). Zdjęcia pochodzą głównie ze zbiorów Archiwum Prowincji Chrystusa Króla, ale i wielu osób prywatnych, którym pragnę jeszcze raz serdecznie podziękować

3. Zrealizowane plany z ubiegłych lat (zapowiadane i niezapowiadane)
a) Z dniem 12 stycznia 2015 r. zostały wymienione na stronie Liber mortuorum wszystkie dotychczasowe wersje życiorysów pallotynów polskich zmarłych do 2012 r. W ich miejsce wprowadzono biogramy zaczerpnięte z publikacji autora strony (Tylus Stanisław, Leksykon polskich pallotynów 1915-2012, Ząbki 2013). Inne kategorie pozostały bez zmian.
b) Zgodnie z zapowiedziami od sierpnia 2015 r. włączane są stopniowo do strony Liber mortuorum biogramy niemieckich pallotynów, działających przed 1945 r. na obecnych ziemiach polskich. Na chwilę obecną włączono biogramy 13 niemieckich pallotynów, umieszczając przy ich nazwisku symbol ✺.
c) Spośród nie sygnalizowanych wcześniej zmian na stronie Liber mortuorum pojawiła się od maja 2015 r. nowa grupa biogramów, to jest pallotyńskich sług Bożych spoza Polski. Obecnie w jej ramach można znaleźć 6 biogramów. Są to życiorysy: bł. Richarda Henkesa (†1945), bł. Elisabetty Sanny Porcu (†1857), Josefa Englinga (†1918), Josefa Kentenicha (†1968), Franza Reinischa (†1942) i bpa Heinricha Vietera (†1914).
d) Wśród nowych inicjatyw, nie sygnalizowanych wcześniej, należy wymienić dział Materiały źródłowe. Dział ma za zadanie poszerzać naszą wiedzę na temat życia i działalności zmarłego.
e) Dołączono również Miejsca spoczynku polskich pallotynów. Jest to alfabetyczny układ według miejsc pochówków, w których złożono zmarłych Współbraci. Obejmuje zarówno obszar Polski, jak i całego świata. Na końcu listy umieszczono też miejsca pochówków pallotynów z niemieckiej Prowincji Świętej Trójcy, spoczywających na ziemi polskiej, pallotynek i ekspallotynów. Pierwotna wersja została umieszczona 31 października 2015 r.
f) W styczniu 2016 r. umieszczono na stronie Liber mortuorum biogram ks. Antoniego Słomkowskiego †1982, kapłana archidiecezji gnieźnieńskiej, profesora i rektora KUL (i materiały źródłowe, którymi są jego wspomnienia na temat kontaktów z pallotynami), zapoczątkowując w ten sposób grupę przyjaciół SAC. Grupa aktualnie obejmuje 8 nazwisk i będzie ona stopniowo realizowana w najbliższych latach.
g) Uzupełniono i poszerzono biografie w kategorii Niemieccy pallotyni działający przed 1945 r. na obecnych ziemiach polskich i Pallotyńscy słudzy Boży spoza Polski. Kontynuowane będą dalsze prace nad uzupełnianiem i poszerzaniem dotychczasowych biogramów, bowiem kwerenda materiałów archiwalnych dostarcza wiele nowych i nieznanych do tej pory informacji.
h) Na początku 2016 r. dołączono do strony Liber mortuorum zestawienie chronologiczne, które zostało zatytułowane: Rocznice pallotyńskich wydarzeń przypadających w 2016 roku. Autor strony zestawił wydarzenia, jakie dokonały się w latach: 1916 (100 lat temu), 1941 (75 lat temu), 1966 (50 lat temu) i 1991 (25 lat temu). W 2020 r. w miejsce w.w. Rocznic pojawi się Kalendarium pallotyńskie, które autor systematycznie publikuje na swoim profilu FB - https://www.facebook.com/profile.php?id=100012227057005.
i) Spośród innych planów na rok 2020 jawią się następujące: zakończenie Kalendarium dziejów Regii Miłosierdzia Bożego (1946-2019) i sporządzenie Historii domów pallotyńskich należących do Prowincji Chrystusa Króla.

5. Uwagi i prośba o materiały
Wszystkich zainteresowanych biogramami zmarłych pallotynów lub pallotynek proszę o ewentualne spostrzeżenia i uwagi dotyczące treści biogramu lub innych kwestii. Ponadto zachęcam Wszystkich do przekazywania fotografii, informacji lub materiałów (jeśli trzeba, oczywiście do zwrotu) na adres e-mailowy: stansac@wp.pl lub listownie na adres: Pallotyński Instytut Historyczny, ul. Skaryszewska 12, 03-802 Warszawa.

Stroną techniczną Liber mortuorum już od 11 lat (od 2009 r.) zajmuje się Pan Donat Jaroszewski. Za lata współpracy, cierpliwość i wszelaką pomoc w tym zakresie jestem Mu bardzo wdzięczny.

Warszawa 4 III 2020
Stanisław Tylus SAC

Ksiądz dr Stanisław Tylus przy relikwiach św. Wincentego Pallottiego w kościele SS. Salvatore in Onda przy via dei Pettinari w Rzymie

Autor strony przy relikwiach św. Wincentego Pallottiego w kościele SS. Salvatore in Onda przy via dei Pettinari w Rzymie (8 XII 2014)





W Archiwum Regii Miłosierdzia Bożego w Paryżu (7 II 2015)
30. rocznica święceń kapłańskich. Ołtarzew 10 V 2016 Księdza Stanisława Tylusa

30. rocznica święceń kapłańskich. Ołtarzew 10 V 2016. Od lewej księża: Waldemar Seremak, Jerzy Suchecki, Marian Kowalczyk, Tadeusz Pawłowski, Zbigniew Rembisz, Józef Targosz, Andrzej Majchrzak, Stanisław Tylus, Krzysztof Wojda, Kazimierz Szczepanik, Józef Nowak, Edward Grudziński, Wojciech Pietrzak, Edward Szram i br. Franciszek Dziczkiewicz

TYLUS STANISŁAW, LEKSYKON POLSKICH PALLOTYNÓW (1915-2012), APOSTOLICUM Ząbki – PALLOTTINUM Poznań 2013, ss. 694Leksykon polskich pallotynów 1915-2012

Publikacja Leksykon polskich pallotynów zawiera 356 biogramów polskich pallotynów zmarłych w latach 1915-2012. W książce został zastosowany układ alfabetyczny. Do biogramów zostały dołączone fotografie portretowe. Pod każdym biogramem została zamieszczona literatura, zawierająca bibliografię przedmiotową. Publikację zamyka indeks osobowy.

Podstawę źródłową niniejszej pracy stanowią akta osobowe zgromadzone w: Archiwum Prowincji Chrystusa Króla w Warszawie, Archiwum Sekretariatu Prowincji Chrystusa Króla w Warszawie, Archiwum Regii Miłosierdzia Bożego w Paryżu, Archiwum Generalnym Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego w Rzymie i Archiwum Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. W pracy zostały uwzględnione „Wiadomości Polskiej Prowincji SAK” (do 1993), „Wiadomości Prowincji Chrystusa Króla” (1993-2012), „Annuntianda. Biuletyn Prowincji Zwiastowania Pańskiego SAK” (1994-2012). Pomocne okazały się katalogi stowarzyszenia i prowincji polskich, czasopisma wydawane przez pallotynów i kroniki poszczególnych domów. Nie bez znaczenia były również relacje ustne żyjących członków stowarzyszenia i przedstawicieli rodzin zmarłych.

Zmarli współbracia tworzyli pallotyńską historię i byli nieomal wszechobecni w wielu dziedzinach polskiej kultury XX-XXI w., np. w nauce, literaturze i wszelkiego rodzaju piśmiennictwie oraz w działalności edukacyjnej, wychowawczej i wydawniczej, a także w pracach na rzecz emigracji, misji i apostolstwa świeckich. Pośród nich są postacie bardzo znane, które wywarły duży wpływ na dzieje Kościoła polskiego, m.in.: ks. Alojzy Majewski, ks. Wojciech Turowski czy Sł. B. ks. Stanisław Szulmiński, albo przeszły do historii Polski dzięki wielkiej miłości do Ojczyzny, jak Bł. ks. Józef Stanek czy ks. Franciszek Cegiełka i wielu innych.

Jednak w Leksykonie znajdują się nie tylko ci najwięksi, ale wszyscy, którzy żyli i działali w polskich strukturach stowarzyszenia w kraju i poza nim. O każdym z nich, nawet najskromniejszym bracie, kleryku czy nowicjuszu, możemy dowiedzieć się wszystkiego, co można było wydobyć ze źródeł i opracowań.

Książka jest już niedostępna w sprzedaży.