Liber mortuorum

Księga zmarłych polskich pallotynów i pallotynek

Dziś, to jest 11 grudnia 2018, mija rocznica śmierci:
s. Custodia Purzycka (†1950)
ks. Albin Łukiewski (†1968)
ks. Czesław Herlender (†2015)

Wczoraj, to jest 10.12.2018, miała miejsce rocznica śmierci:
br. Jan Święs (†1980)
ks. Andrzej Darznik (†2003)

W dniu jutrzejszym, to jest 12.12.2018, przypada rocznica śmierci:
ks. Jan Zubek (†2014)

MĄCIOR Tomasz (1897 – 1942), ksiądz, doktor filozofii i teologii, profesor teologii dogmatycznej w Ołtarzewie, redaktor prasy katolickiej, sekretarz generalny stowarzyszenia, superior polskiej regii 1932-34, radca regii (prowincji), rekolekcjonistaMĄCIOR Tomasz (1897 – 1942), ksiądz, doktor filozofii i teologii, profesor teologii dogmatycznej w Ołtarzewie, redaktor prasy katolickiej, sekretarz generalny stowarzyszenia, superior polskiej regii 1932-34, radca regii (prowincji), rekolekcjonista

Urodził się 16 XII 1897 w Szynwałdzie, w diecezji tarnowskiej. Był synem rolnika Wojciecha i Salomei z d. Jop. Nauki gimnazjalne pobierał w Collegium Marianum w Wadowicach (1911-17). Po zdaniu matury, wraz z 2 kolegami, wstąpił 8 X 1917 do nowicjatu stowarzyszenia, który wówczas prowadził ks. A. Zaraza. Sutannę pallotyńską otrzymał 28 X 1917 z rąk ks. A. Majewskiego. Pierwszą profesję złożył 15 X 1919, a wieczną 22 X 1922 w Rzymie (ponawiał ją 12 III 1926 na ręce ks. W. Turowskiego). Studia filozoficzno-teologiczne odbył w Wadowicach i Nakle n. Notecią (1918-20) oraz w Rzymie (X 1920-24). Był jednym z pierwszych polskich kleryków wysłanych na studia zagraniczne (wraz z nim wyjechali: A. Rolbiecki, S. Słaboszewski i F. Wardowski). Z tego okresu pochodzą jego listy drukowane w „Królowej Apostołów”. Udzielał się wówczas na polu muzyki (pełnił z wyboru funkcję generalnego organisty) i teatru. Studia rzymskie uwieńczył doktoratami z filozofii na Angelicum i teologii na Gregorianum. Święcenia kapłańskie otrzymał w Rzymie w Wielką Sobotę 19 IV 1924 w bazylice św. Jana na Lateranie z rąk abpa Giuseppe Palicy, wicegerenta diecezji rzymskiej.

Po powrocie do Polski wykładał przez 2 lata teologię dogmatyczną, prawo kanoniczne, etykę, historię filozofii i socjologię w pallotyńskim seminarium duchownym w Wadowicach, a następnie przez dalszych 6 lat w Ołtarzewie i Sucharach (do 1934). W 1926 został mianowany rektorem pierwszego domu w Warszawie przy ul. Chełmskiej 17. W tym 8-pokojowym domu zamieszkali młodzi księża studiujący na UW. Dedykowano go św. Józefowi. Stowarzyszenie wzięło dom w dzierżawę 1 VIII 1926 (wprowadzono się już 6 VIII), a już pod koniec IX 1927 opuszczono go z powodu ciasnych warunków. Wówczas ks. T. Mącior został rektorem kolejnego nowo założonego domu przy ul. Skaryszewskiej 12 (zamieszkał tam 29 IV 1927 i był rektorem do 1931). Dom ten wraz z pomariawickim kościołem stowarzyszenie zakupiło już 25 III 1927. Kościół pw. Chrystusa Króla został poświęcony 30 IV 1927 przez bpa Stanisława Galla. W Warszawie założył krucjatę eucharystyczną dla dzieci, a dla starszej młodzieży sodalicję mariańską. Zorganizował lokal dla stowarzyszeń i ochronkę dla dzieci. W tym okresie ks. Macior cenił sobie pracę duszpasterską i misyjną, gdyż wyjeżdżał na zastępstwa do wielkich parafii Śląska i prowadził rekolekcje (szczególnie dla młodzieży i dzieci) oraz misje ludowe, a także utwierdzał w wierze polskich emigrantów we Francji (1938-39).

Ksiądz Tomasz był redaktorem „Przeglądu Katolickiego” (1929-X 1931), „Apostoła wśród Świata” (1934-36) i „Królowej Apostołów” (1935-39). Na kapitule generalnej w 1931 został wybrany sekretarzem generalnym (i redaktorem „Analecta Piae Societatis Missionum”). W tym czasie nastąpiły duże trudności z wydawnictwem na Krakowskim Przedmieściu 71, a w związku z tym duże zadłużenie finansowe. Dlatego kuria warszawska oskarżała pallotynów, że nie dotrzymali umowy i zlikwidowali czasopismo „Polak-Katolik”. Domagała się opuszczenia dzierżawionego przez pallotynów domu przy Krakowskim Przedmieściu 71. Pozbawiła też księży jurysdykcji kościelnej i nie chciała rozmawiać z superiorem ks. W. Turowskim. Poinformowany o tym generał stowarzyszenia, wysłał z Rzymu ks. Mąciora, jako specjalnego wizytatora generalnego (4 X 1931). Ks. Tomasz już nie powrócił do Rzymu, gdyż 13 V 1932 Rada Generalna mianowała go superiorem polskiej regii; urząd ten pełnił w latach 1932-34. Jego miejsce w Rzymie zajął ks. W. Turowski. Nowy superior postawił na wielką oszczędność w życiu domowym i wydawnictwie, przejawiającą się w zwolnieniu świeckich pracowników i zastąpieniu ich braćmi zakonnymi. Kładł też szczególny nacisk na życie wewnętrzne i rozwój wewnętrzny stowarzyszenia w Polsce, uważając, że życie wewnętrzne oraz świętość i łączność z Bogiem są fundamentem apostolstwa i wszelkiej pracy zewnętrznej. Dla współbraci zakonnych sam przeprowadzał rekolekcje. W 1933 polska regia przejęła opiekę nad Polakami w Montevideo.

Po zakończeniu kadencji superiora (28 V 1934) ks. T. Mącior został mianowany pierwszym radcą regii i rektorem domu na Pradze (14 VI 1934). Pełnił ten urząd krótko do 1936, gdyż bardziej kochał misje i rekolekcje ludowe. Z całą gorliwością oddał się pracy duszpasterskiej. W końcu VIII 1936 został rektorem kościoła i domu pallotyńskiego w Nowosadach na Polesiu, a od 8 XII tego roku pierwszym proboszczem rezydującym na miejscu (proboszcz parafii nowosadzkiej rezydował w Leśnej; a następnie bp piński Kazimierz Bukraba ustanowił nowe granice parafii i wydzielił z niej parafię). Parafia liczyła ok. 1200 wiernych. Ks. Tomasz zajmował się tam także medycyną, lecząc swoich parafian, jak i prawosławnych, zdobywając w ten sposób wielkie zaufanie miejscowej ludności. Starał się żyć w wielkiej zgodzie z prawosławnymi, ale sprzeciwiał się stanowczo małżeństwom mieszanym zawieranym w cerkwi. Rozbudował kościół parafialny, odremontował plebanię i zakupił dzwon. Założył ochronkę dla dzieci (podobnie jak w Warszawie) i wybudował dom parafialny dla Akcji Katolickiej. Zajął się szczególnie młodzieżą, dla której organizował różne kursy. Dla biednych parafian inicjował pomoc materialną. Założył też stowarzyszenie Caritas. Aby sfinansować wszystkie te przedsięwzięcia, szukał darczyńców w kraju (zwłaszcza w Warszawie), wyjeżdżał na rekolekcje i misje, a nawet w I 1939 udał się do Amiens we Francji, by przeprowadzić kurs Akcji Katolickiej dla polskich animatorów Katolickich Stowarzyszeń Młodzieży Żeńskiej. Pomagali mu też żołnierze Korpusu Ochrony Pogranicza, stacjonujący na terenie parafii.

W czasie wojny pozostał na swoim stanowisku. Podczas sumy w Boże Ciało 1940 nasłana bolszewicka młodzież zniszczyła nowy dom parafialny, ukończony z wielkim trudem w 1938. Niektórzy z miejscowych rozkradli jeszcze pozostałości. W X 1940 dokonano napadu na kościół i plebanię, które zdemolowano, przy współudziale miejscowych prawosławnych. Kiedy jesienią pewien życzliwy wierny prawosławny ostrzegł go przed aresztowaniem, zabezpieczył sprzęt liturgiczny i ukrył się w lesie. Spał na cmentarzu. Plebanię zajął w tym czasie urzędnik sowiecki. Podczas zimy proboszcz ukrywał się u państwa Wasilewskich. Gdy w VII 1941 odeszli bolszewicy, ks. Mącior powrócił na plebanię. Zamieszkał w jednym pokoju, natomiast w pozostałej jej części – żołnierze niemieccy. Parafianie oddali część skradzionych rzeczy, a w kościele rozpoczęto odprawianie nabożeństw katolickich dla parafian i protestanckich dla żołnierzy Wehrmachtu. Ks. Mącior ratował w tym czasie od głodu więzione przez 3 tygodnie rosyjskie kobiety i służył jako tłumacz, także przy pacyfikacjach wsi.

Został aresztowany przez 3 Niemców w zakrystii 29 VI 1942, po odprawieniu o godz. 9.00 mszy, i doprowadzony do więzienia w Baranowiczach (pojechał z nimi rowerem). 3 VII przewieziono go do obozu koncentracyjnego Kołdyczewo (20 km od Baranowicz), a stąd wywieziono samochodem na miejsce straceń w lesie koło wsi Połonka (ok. 25 km na wsch. od Baranowicz), gdzie go rozstrzelano 13 VII wraz z 15 księżmi swego dekanatu. Tego dnia białoruskie Sonderkommando zgładziło tam ok. 50 osób z polskiej inteligencji. Tam też został pochowany we wspólnej mogile. Dół z rozstrzelanymi został zalany wapnem i przysypany piaskiem. Istnieje kilka wersji powodów aresztowania kapłana. Pierwsza podaje, że został aresztowany w związku z niewykonaniem zarządzenia o wprowadzeniu języka białoruskiego do liturgii, wydanego przez narodowe organizacje białoruskie, współpracujące z niemieckim okupantem (http://www.stankiewicze.com/ludobojstwo/baranowicze.html). Druga zakłada odwet Niemców za dywersję partyzantów, którzy zaatakowali niemiecką kwaterę we dworze i podpalili wszystkie budynki w Nowosadach. Aresztowano też wszystkich okolicznych księży – katolickich i prawosławnych. Ks. Mącior nie chciał uciekać, bo mówił, że zna język niemiecki i porozumie się z Niemcami. Według jeszcze innej, błędnej wersji śmierci został rozstrzelany przez Niemców w 1942 w Nowogródku.

Ksiądz Tomasz był człowiekiem radosnym, towarzyskim i bardzo bezpośrednim, a jednocześnie kapłanem o autentycznym życiu religijnym, posiadającym wielkie zamiłowanie do modlitwy, a także ducha wyrzeczenia i pokory. Jak pisał w liście do swojej siostry Agnieszki (1906-2005, w zgromadzeniu Filomena), zakonnicy u służebniczek NMP ze Starej Wsi (od 1923), pragnął „jedynie spełnienia się woli Bożej, a jeśli mu przyjdzie wybierać, to chciałby opowiedzieć się za tym, co trudniejsze”. Udowodnił to, kiedy dobrowolnie podjął trudną pracę duszpasterską w Nowosadach. Kiedyś w rozmowie ze swoją matką, powiedział: „Wszystko, co Bóg dać może, dał mi. Jeszcze jednego pragnę: śmierci męczeńskiej”. Posiadał ducha apostolskiego, o czym świadczy jego żywy kontakt z ludem, szczególnie z młodzieżą, oraz praca rekolekcyjna. W tych dziełach nie oszczędzał się do końca. Mimo możliwości ucieczki na początku wojny zdecydował się pozostać w swojej parafii, bo uważał, że jako kapłan będzie potrzebny ludziom. Miał wtedy powiedzieć: „Ja nie zostawię swojej trzody, chcę być dobrym pasterzem. [...] będę razem z nimi”. Wiedział też, że jako autor książki Na gruzach zburzonych ołtarzy (Warszawa 1934, 1937) może być narażony na represje ze strony władz sowieckich. Publikacja zawiera rozważania, które dotyczą ówczesnych problemów religijno-moralnych i różnych zagrożeń narodu polskiego, szczególnie akcentując bolszewicki komunizm. Podczas niespodziewanej komisji wizytacyjnej szkoły i internatu na Kopcu 22-23 II 1952 p. Bednarski, referent ds. wyznań, wyłączył tę książkę z biblioteki wraz z 4 innymi.

Jest też autorem broszury Oto Serce, które tak bardzo ludzi ukochało (Warszawa 1933), w której przedstawia krótko dzieje nabożeństwa do Najświętszego Serca Jezusowego oraz publikuje je wraz z litanią i modlitwami (KA 1934, nr 1, 29). Napisał też kilkadziesiąt artykułów, zamieszczonych w „Królowej Apostołów” (1920-39 – ok. 40), „Przeglądzie Katolickim” – dla inteligencji na temat apostolstwa ludzi świeckich (1929-38 – 25) i „Apostole wśród Świata” (1930-33 – 5). Miał też drugą siostrę – Zofię (1901-75), również zakonnicę u służebniczek NMP ze Starej Wsi, misjonarkę pracującą w Zambii przez 47 lat (w zgromadzeniu Frydolina).











Fotografia górna: Archiwum Prowincji Chrystusa Króla w Warszawie
Fotografia dolna 1: Jubileusz 50-lecia małżeństwa rodziców ks. Tomasza (1930)
Fotografia dolna 2: Ks. Tomasz w trakcie I Komunii w Szynwałdzie (1938 lub 1939)
Fotografia dolna 3: Ks. Tomasz z siostrami Agnieszką (w zakonie Filomena) i Zofią (w zakonie Frydolina – misjonarka w Afryce)
Fotografia dolna 4: Przed domem rodzinnym ks. Tomasza (od lewej s. Filomena i s. Karolina – bratanica ks. Tomasza)
Fotografia dolna 5: Połonka k. Baranowicz, pomnik na miejscu stracenia ks. T. Mąciora i współtowarzyszy (nazwisko w drugim rzędzie) http:"//www.svaboda.org
Fotografie dolne 1-4 pochodzą ze Zbioru Bartłomieja Mąciora
Ostatnio zmodyfikowano: 12 stycznia 2015 (uzupełniono 12 października 2016)
Tekst biogramu: Tylus Stanisław, Leksykon polskich pallotynów (1915-2012), Ząbki 2013, 361-365


Materiały źródłowe

Faktyczne miejsce śmierci ks. superiora Tomasza Mąciora SAC

Co do daty i miejsca śmierci ks. Tomasza Mąciora, superiora polskiej regii z lat 1932-34, mieliśmy do tej pory niepełne lub błędne informacje. Najstarszy zapis w tej kwestii pochodzi z oficjalnego pisma Stowarzyszenia, z pierwszych lat po zakończeniu wojny, gdzie jako data śmierci figuruje lipiec lub sierpień 1942, a jako miejsce – bliżej niezidentyfikowany obóz koncentracyjny (Analecta Piae Societatis Missionum T. III, Roma 1939-1947, s. 276: [...] et postea in campum concentrationis, quem dicunt, coniectus mortuus est mense iulii vel augusti 1942). Za tym poszły wszystkie katalogi Prowincji Chrystusa Króla i liber defunctorum Stowarzyszenia, które informują już o dacie 30 VII bądź 31 VII i wskazują na Nowosady lub okolice Nowosad, jako miejsce śmierci ks. Tomasza (np. Katalog Polskiej Prowincji (Chrystusa Króla) Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego (Księża Pallotyni), oprac. Stanisław Wojtyła, Poznań 1988, s. 266 podaje: rozstrzelany przez hitlerowców w okolicach Nowosad 30 VII 1942, miejsce spoczynku nieznane; In memoriam. Defuncti 1847-2011. Liber de mandato rectoris generalis compositus mense maio 2012, Roma 2012, s. 69, 156-157 – ma 31 VII 1942 i Nowosady).

W moim opracowaniu (Leksykon polskich pallotynów (1915-2012), Ząbki 2013, s. 363, podałem już faktyczną datę śmierci ks. Tomasza Mąciora – 13 VII 1942. Datę tę udało mi się ustalić na podstawie strony www.stankiewicze.com, którą zresztą zaznaczyłem w tekście opracowania. Problemem było nadal miejsce śmierci. W 2013 określiłem je jako Baranowicze, gdyż wtedy urywały się informacje o ks. Tomaszu (nadmieniałem też o mało prawdopodobnym Nowogródku). W ostatnią sobotę, czyli 24 X 2015 przypadkowo natrafiłem na dalszy ślad, który precyzuje dotychczasowe ustalenia, co do ostatnich dni ks. Mąciora i miejsca śmierci. Przy publikacji mojej książki te szczegóły nie były wtedy jeszcze znane. Prowadzący stronę, skąd pochodzą te informacje: www.swzygmunt.knc.pl, korzystał w 2013 nawet z moich danych. Teraz uszczegółowił je w oparciu o świadectwa o innych współrozstrzelanych osobach.

Według tych informacji aresztowanego ks. Mąciora i przebywającego już w więzieniu od 29 VI 1942 przewieziono 3 VII do obozu koncentracyjnego Kołdyczewo (20 km od Baranowicz), a stąd wywieziono samochodem na miejsce straceń do lasu koło wsi Połonka (ok. 25 km na wsch. od Baranowicz), gdzie go rozstrzelano 13 VII wraz z 15 księżmi swego dekanatu. Tego dnia białoruskie Sonderkommando zgładziło tam ok. 50 osób z polskiej inteligencji. Na miejscu śmierci znajduje się obecnie pomnik postawiony rozstrzelanym (tylko z błędem w nazwisku ks. Tomasza – faktycznie wypisano tu Męcior; wymieniony w środkowym rzędzie). Pomnik znalazłem na stronie białoruskiej http://www.svaboda.org/.

W ten sposób, po 73 latach od śmierci, udało mi się ustalić faktyczne miejsce śmierci ks. Mąciora. Na stronie Liber mortuorum, w biogramie został poprawiony i rozbudowany odpowiedni fragment życiorysu, który będzie brzmiał następująco:

W ostatnim czasie (na zjeździe archiwistów w Falentach) nawiązałem kontakt z archiwum sióstr służebniczek NMP ze Starej Wsi, uzyskując daty życia dwóch sióstr ks. Mąciora, które wstąpiły do tego zgromadzenia. Również i te daty pojawiły się w biogramie ks. Tomasza: Zofia (1901-75), misjonarka pracująca w Zambii przez 47 lat (w zgromadzeniu Frydolina) i Agnieszka (1906-2005), w zgromadzeniu Filomena od 1923.

Ks. Stanisław Tylus SAC



Indeks zmarłych według daty śmierci

Alfabetyczny indeks zmarłych

Indeks zmarłych z podziałem na lata śmierci

Miejsca spoczynku polskich pallotynów wraz ze zdjęciami


Ci, co odeszli ze Stowarzyszenia

Więzi Kardynała Franciszka Macharskiego z pallotynami


Rocznice pallotyńskich wydarzeń

Ks. Stanisław Jurkowski SAC, duszpasterz polonijny we Francji

Bereza Kartuska
Suchary

Indeksy i biogramy sporządził ks. Stanisław Tylus SAC
Kontakt: stansac@wp.pl
Stan z 7 grudnia 2018

Wszelkie prawa zastrzeżone! Kopiowanie, powielanie i wykorzystywanie tekstów i fotografii bez zgody autora strony jest zabronione.

Ostatnie zmiany
Nowe biogramy
-(od I 2018): br. Bandoszek Jan (†28 VII 2018), s. Joniec Speransa (†11 II 2018), ks. Kusznir Bogdan (†26 VIII 2018), ks. Maj Jerzy (†24 VI 2018), s. Matula Teresa (†1 VI 2018), ks. Płonka Tadeusz (†24 VIII 2018), bp Walter Konrad (†20 IX 2018).

Liber mortuorum w 2018 r. Przeszłość i przyszłość

1. Krótka historia strony Liber mortuorum
a) Pierwsze biogramy zmarłych pallotynów ukazały się na stronie internetowej WSD Ołtarzew w styczniu 2007 r. Autorem ich był ks. Janusz Dyl SAC, który tworzył je pod niezrealizowaną Księgę zmarłych pallotynów. W maju 2009 r., wraz z przebudową strony internetowej, zostały one zastąpione życiorysami, które również pochodziły z książki ks. Dyla pt. Pallotyni w Polsce w latach 1907-1947, Lublin 2001, s. 397-475. Te krótkie biogramy zostały doprowadzone do lat 1998-99 (nie były też kompletne i nie uwzględniały członków Regii Miłosierdzia Bożego). Od tego czasu ks. Stanisław Tylus SAC sporządził Indeks zmarłych według daty śmierci i dołączył wszystkie brakujące życiorysy zarówno z obu polskich prowincji, jak i Regii Miłosierdzia Bożego. Na stronie seminarium ołtarzewskiego biogramy te istniały do 2013 r.
b) Nowe, obecnie istniejące biogramy zmarłych pallotynów, zostały sporządzone przez ks. Stanisława Tylusa SAC. W 2011 r. zostały one umieszczone na stronie http://www.pallotyni.pl pod nazwą LIBER MORTUORUM. Początkowo były to tylko biogramy polskich pallotynów i przełożonych generalnych Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego oraz życiorysy pallotynek. Poszerzona i poprawiona ich wersja (ale bez pallotynek i przełożonych generalnych pallotynów) została opublikowana drukiem (Tylus Stanisław, Leksykon polskich pallotynów 1915-2012, Ząbki 2013, ss. 694).
c) W latach 2013-15 strona Liber mortuorum (http://pallotyni.eu/Liber.mortuorum/zmarli_index.php) została poszerzona o życiorysy pallotynów i pallotynek pochodzenia polskiego oraz ekspallotynów, którzy zmarli jako księża diecezjalni lub w innym instytucie życia zakonnego. Od XI 2014 r. dołączone zostały też biogramy pallotynek pracujących w Polsce lub pochodzących z terenów polskich, jak również ich przełożone generalne. W 2015 r. rozszerzono zakres przedmiotowy strony o nowe kategorie: Słudzy Boży spoza Polski i niemieccy pallotyni działający przed 1945 r. na obecnych ziemiach polskich. Niezależnie od tego uaktualniane były kategorie polskich pallotynów i pallotynek, którzy odeszli do wieczności w okresie lat 2013-15. W celu szybszego znalezienia poszukiwanego biogramu przemodelowano Indeks zmarłych według daty śmierci oraz sporządzono nowy Alfabetyczny indeks zmarłych oraz Indeks zmarłych z podziałem na lata śmierci.
d) W listopadzie 2017 roku, strona została umieszczona w domenie https://LiberMortuorum.pl/ skąd jej zawartość jest dostęna w serwisach takich jak: http://www.pallotyni.pl, http://sac.org.pl

2. Stan aktualny biogramów
a) W 2014 roku strona Liber mortuorum aktualizowana była kilkanaście razy. Pojawiło się na niej 86 nowych biogramów, głównie pallotynek (65). W grupie polskich pallotynów znalazły się nowe biogramy: ks. Stanisława Wojtyły (†17 IV 2015), ks. Wendelina Macieja Rysia (†7 VIII 2015), ks. Feliksa Folejewskiego (†22 IX 2015), ks. Łukasza Śleziaka (†4 XI 2015), ks. Czesława Herlendera (†11 XII 2015), ks. Krzysztofa Syrka (†22 XII 2015) i ks. Łukasza Ciupy (†29 XII 2015). Pallotynów polskiego pochodzenia reprezentują: br. Gerhard Nowak (†31 III 1976) i br. Eduard Ossowski (†14 I 1944). Z pallotynek odeszły do wieczności: s. Judyta Bilicka (†2 I 2015), s. Kazimiera Jurek (†22 I 2015), s. Gaudencja Raczoń (†14 II 2015) i s. Gerarda Kitlas (†5 X 2015).
b) W 2015 r., praktycznie w 50% istniejących biogramów, zostały wprowadzone liczne uzupełnienia i poszerzenia, a także poprawiono zauważone błędy. Zmiany w poszczególnych biogramach sygnalizowane są informacjami naniesionymi zarówno pod konkretnym biogramem jak i na pasku: Ostatnie zmiany (w dwóch kategoriach: Nowe biogramy – Od VII 2015 r. i Od I 2016 r. oraz Zmienione lub uzupełnione biogramy – Od VII 2015 r. i Od I 2016 r.). Pod określeniem Zmienione lub uzupełnione biogramy autor ma na myśli raczej istotną lub większą partię zmian, niż tylko pewne drobne informacje, które pojawiają się niezależnie od ich zaznaczenia.
c) W 2016 roku dodano 30 nowych biogramów, zaś w 2017r. dodano 13 biogramów.

Stan aktualny biogramów na koniec grudnia 2014, 2015, 2016 oraz 2017r.
Kategorie pallotyńskich biogramów XII 2014 XII 2015 2016 2017
Polscy pallotyni 368 375 +10 +10
Pallotyni polskiego pochodzenia (*) 14 16 +2 --
Przełożeni generalni i biskupi 19 19 +1 +3
Słudzy Boży spoza Polski -- 5 +1 --
Niemieccy pallotyni działający przed 1945 r. na obecnych ziemiach polskich (✺) -- 7 +4 --
Ekspallotyni (**) 23 23 +2 --
Pallotynki (przełożone generalne i siostry pracujące w Polsce lub pochodzące z terenów polskich zostały oznaczone znakiem ☼) 47 112 -- --
Przyjaciele SAC i ci, co odeszli od Stowarzyszenia -- -- +7 --
Razem 471 557 587 600

c) W 2015 roku autor strony przeprowadził kwerendę materiałów w Archiwum Regii Miłosierdzia Bożego w Paryżu i w archiwum domu pallotyńskiego w Osny (8 I – 8 II 2015). W kraju wykorzystał częściowo materiały zawarte w archiwum domu pallotyńskiego w Gdańsku (dom przy ul. Elżbietańskiej, VIII 2015). Niezależnie od tego, przez cały rok, trwała kwerenda materiałów w Archiwum Prowincji Chrystusa Króla w Warszawie. Szerokiemu badaniu poddawane były materiały, które autor strony pozyskał wcześniej w Archiwum Generalnym Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego w Rzymie, w Archiwum Regii Miłosierdzia Bożego w Paryżu i w Archiwum Sekretariatu Prowincji Zwiastowania Pańskiego w Poznaniu. Wiele nowych informacji autor otrzymał od osób prywatnych i instytucji, m.in. np. od: ks. dra Damiana Bednarskiego z Uniwersytetu Śląskiego, prof. Jana Ptaka z KUL, p. Izabeli Pankowskiej, p. Mieczysława i Domiceli Wardynszkiewiczów czy od pallotynek z Gdańska (ul. Malczewskiego). Istniejące biogramy są systematycznie wzbogacane o fotografie, zarówno portretowe, jak i grupowe (sytuacyjne). Zdjęcia pochodzą głównie ze zbiorów Archiwum Prowincji Chrystusa Króla, ale i wielu osób prywatnych, którym pragnę jeszcze raz serdecznie podziękować.

3. Zrealizowane plany z ubiegłych lat (zapowiadane i niezapowiadane)
a) Z dniem 12 I 2015 r. zostały wymienione na stronie Liber mortuorum wszystkie dotychczasowe wersje życiorysów pallotynów polskich zmarłych do 2012 r. W ich miejsce wprowadzono biogramy zaczerpnięte z publikacji autora strony (Tylus Stanisław, Leksykon polskich pallotynów 1915-2012, Ząbki 2013). Inne kategorie pozostały bez zmian.
b) Zgodnie z zapowiedziami od sierpnia 2015 r. włączane są stopniowo do strony Liber mortuorum biogramy niemieckich pallotynów, działających przed 1945 r. na obecnych ziemiach polskich. Na chwilę obecną włączono biogramy 7 niemieckich pallotynów, umieszczając przy ich nazwisku symbol ✺. Do tej grupy weszli: ks. Ruprecht Dausmann (†1981), br. Hermann Jenne (†1935), ks. Josef Jost (†1933), ks. Andreas Kohl (†1925), ks. Bernhard Rieg (†1937), ks. Oskar Sebold (†1942) i br. Johannes Szczygiel (†1935).
c) Spośród nie sygnalizowanych wcześniej zmian na stronie Liber mortuorum pojawiła się od maja 2015 r. nowa grupa biogramów, to jest pallotyńskich sług Bożych spoza Polski. Obecnie w jej ramach można znaleźć 5 biogramów. Są to życiorysy: Josefa Englinga (†1918), Richarda Henkesa (†1945), Josefa Kentenicha (†1968), Franza Reinischa (†1942) i bł. Elisabetty Sanny Porcu (†1857).
d) Wśród nowych inicjatyw, nie sygnalizowanych wcześniej, należy wymienić dział Materiały źródłowe. Dział ma za zadanie poszerzać naszą wiedzę na temat życia i działalności zmarłego.
e) Dołączono również Miejsca spoczynku polskich pallotynów. Jest to alfabetyczny układ według miejsc pochówków, w których złożono zmarłych Współbraci. Obejmuje zarówno obszar Polski, jak i całego świata. Na końcu listy umieszczono też nazwiska pallotynów z niemieckiej Prowincji Świętej Trójcy, którzy spoczywają na ziemi polskiej. Pierwotna wersja została umieszczona 31 X 2015 r.
f) W styczniu 2016 r. umieszczono na stronie Liber mortuorum biogram ks. Antoniego Słomkowskiego †1982, kapłana archidiecezji gnieźnieńskiej, profesora i rektora KUL (i materiały źródłowe, którymi są jego wspomnienia na temat kontaktów z pallotynami), zapoczątkowując w ten sposób grupę przyjaciół SAC. Będzie ona stopniowo realizowana w najbliższych latach.
g) Uzupełniono i poszerzono biografie w kategorii Niemieccy pallotyni działający przed 1945 r. na obecnych ziemiach polskich i Pallotyńscy słudzy Boży spoza Polski. Kontynuowane będą dalsze prace nad uzupełnianiem i poszerzaniem dotychczasowych biogramów, bowiem kwerenda materiałów archiwalnych dostarcza wiele nowych i nieznanych do tej pory informacji.
h) Na początku roku 2016 dołączono do strony Liber mortuorum zestawienie chronologiczne, które zostało zatytułowane: Rocznice pallotyńskich wydarzeń przypadających w 2016 roku. Autor strony zestawił wydarzenia, jakie dokonały się w latach: 1916 (100 lat temu), 1941 (75 lat temu), 1966 (50 lat temu) i 1991 (25 lat temu).
i) Spośród innych planów na rok 2018 jawią się następujące: zakończenie Kalendarium dziejów Regii Miłosierdzia Bożego (1946-2016) i sporządzenie Historii domów pallotyńskich należących do Prowincji Chrystusa Króla.

5. Uwagi i prośba o materiały
Wszystkich zainteresowanych biogramami zmarłych pallotynów lub pallotynek proszę o ewentualne spostrzeżenia i uwagi dotyczące treści biogramu lub innych kwestii. Ponadto zachęcam Wszystkich do przekazywania fotografii, informacji lub materiałów (jeśli trzeba, oczywiście do zwrotu) listownie lub na adres e-mailowy: stansac@wp.pl

Stroną techniczną Liber mortuorum od 2009 roku zajmuje się Pan Donat Jaroszewski. Za cierpliwość i wszelaką pomoc w tym zakresie jestem Mu bardzo wdzięczny.

Warszawa 2 I 2018
Stanisław Tylus SAC

Ksiądz dr Stanisław Tylus przy relikwiach św. Wincentego Pallottiego w kościele SS. Salvatore in Onda przy via dei Pettinari w Rzymie

Autor strony przy relikwiach św. Wincentego Pallottiego w kościele SS. Salvatore in Onda przy via dei Pettinari w Rzymie (8 XII 2014)





W Archiwum Regii Miłosierdzia Bożego w Paryżu (7 II 2015)
30. rocznica święceń kapłańskich. Ołtarzew 10 V 2016 Księdza Stanisława Tylusa

30. rocznica święceń kapłańskich. Ołtarzew 10 V 2016. Od lewej księża: Waldemar Seremak, Jerzy Suchecki, Marian Kowalczyk, Tadeusz Pawłowski, Zbigniew Rembisz, Józef Targosz, Andrzej Majchrzak, Stanisław Tylus, Krzysztof Wojda, Kazimierz Szczepanik, Józef Nowak, Edward Grudziński, Wojciech Pietrzak, Edward Szram i br. Franciszek Dziczkiewicz

TYLUS STANISŁAW, LEKSYKON POLSKICH PALLOTYNÓW (1915-2012), APOSTOLICUM Ząbki – PALLOTTINUM Poznań 2013, ss. 694Leksykon polskich pallotynów 1915-2012

Publikacja Leksykon polskich pallotynów zawiera 356 biogramów polskich pallotynów zmarłych w latach 1915-2012. W książce został zastosowany układ alfabetyczny. Do biogramów zostały dołączone fotografie portretowe. Pod każdym biogramem została zamieszczona literatura, zawierająca bibliografię przedmiotową. Publikację zamyka indeks osobowy.

Podstawę źródłową niniejszej pracy stanowią akta osobowe zgromadzone w: Archiwum Prowincji Chrystusa Króla w Warszawie, Archiwum Sekretariatu Prowincji Chrystusa Króla w Warszawie, Archiwum Regii Miłosierdzia Bożego w Paryżu, Archiwum Generalnym Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego w Rzymie i Archiwum Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. W pracy zostały uwzględnione „Wiadomości Polskiej Prowincji SAK” (do 1993), „Wiadomości Prowincji Chrystusa Króla” (1993-2012), „Annuntianda. Biuletyn Prowincji Zwiastowania Pańskiego SAK” (1994-2012). Pomocne okazały się katalogi stowarzyszenia i prowincji polskich, czasopisma wydawane przez pallotynów i kroniki poszczególnych domów. Nie bez znaczenia były również relacje ustne żyjących członków stowarzyszenia i przedstawicieli rodzin zmarłych.

Zmarli współbracia tworzyli pallotyńską historię i byli nieomal wszechobecni w wielu dziedzinach polskiej kultury XX-XXI w., np. w nauce, literaturze i wszelkiego rodzaju piśmiennictwie oraz w działalności edukacyjnej, wychowawczej i wydawniczej, a także w pracach na rzecz emigracji, misji i apostolstwa świeckich. Pośród nich są postacie bardzo znane, które wywarły duży wpływ na dzieje Kościoła polskiego, m.in.: ks. Alojzy Majewski, ks. Wojciech Turowski czy Sł. B. ks. Stanisław Szulmiński, albo przeszły do historii Polski dzięki wielkiej miłości do Ojczyzny, jak Bł. ks. Józef Stanek czy ks. Franciszek Cegiełka i wielu innych.

Jednak w Leksykonie znajdują się nie tylko ci najwięksi, ale wszyscy, którzy żyli i działali w polskich strukturach stowarzyszenia w kraju i poza nim. O każdym z nich, nawet najskromniejszym bracie, kleryku czy nowicjuszu, możemy dowiedzieć się wszystkiego, co można było wydobyć ze źródeł i opracowań.

Książka jest już niedostępna w sprzedaży.