Liber mortuorum

Księga zmarłych polskich pallotynów i pallotynek

Dziś, to jest 22 listopada 2019, mija rocznica śmierci:
br. Franciszek Tarnówka (†1943)
ks. Stanisław Gawryło (†2008)

Wczoraj, to jest 21.11.2019, miała miejsce rocznica śmierci:
ks. Tadeusz Gliński (†1993)

W dniu jutrzejszym, to jest 23.11.2019, przypada rocznica śmierci:
br. Stanisław Gołębiowski (†1963)
ks. Józef Żyto (†1966)
ks. Paulo Broda (†1970) *
ks. Bogdan Podhalański (†1989) **
ks. Mojecki Henryk (†2013) **


DYNARSKI Kazimierz Józef, do 1964 Dynda (1933 – 1990), ksiądz, kapelan wojskowy, redaktor PallottinumDYNARSKI Kazimierz Józef, do 1964 Dynda (1933 – 1990), ksiądz, kapelan wojskowy, redaktor Pallottinum

Urodził się 11 IV 1933 w Trzcianie k. Rzeszowa, w diecezji przemyskiej, w rodzinie chłopskiej, jako syn Jana Dyndy i Józefy z d. Pomianek. Ukończył 7-klasową szkołę powszechną w Trzcianie, przerywaną 2 razy działaniami wojennymi (1940-47). Następnie do 1949 uczęszczał do II Państwowego Gimnazjum im. Stanisława Sobińskiego w Rzeszowie, gdzie ukończył IX klasę. Do stowarzyszenia wstąpił 3 IX 1949 w Ołtarzewie i tam 8 IX otrzymał sutannę pallotyńską z rąk ks. prowincjała Stanisława Czapli. Pierwszą profesję złożył 15 VIII 1951 w Wadowicach, także na ręce ks. Czapli. Po ukończeniu nowicjatu kontynuował nauki gimnazjalne w NSD w Ołtarzewie, gdzie uzyskał świadectwo dojrzałości, a następnie Państwowe Liceum Korespondencyjne nr 1 w Warszawie, uzyskując w VI 1957 świadectwo maturalne. Jednocześnie w latach 1952-58 odbywał w Ołtarzewie studia filozoficzno-teologiczne. Pracę seminaryjną napisał pt. Walka Kościoła o czystość muzyki świętej. Sprawozdanie historyczno-prawne (1958). Święcenia kapłańskie otrzymał 19 VI 1958 w Ołtarzewie z rąk bpa Zygmunta Choromańskiego.

Bezpośrednio po święceniach został skierowany na studia teologiczne w KUL (sekcja dogmatyczna). Po zakończeniu studiów, dekretem prowincjała z 26 II 1962, został najpierw skierowany do pracy duszpasterskiej w Warszawie, przy ul. Skaryszewskiej, ale już 31 VIII 1962 został przeznaczony do pracy w wydawnictwie Pallottinum w Poznaniu. Wtedy też dokonał zmiany nazwiska na Dynarski (4 V 1964). Ks. Kazimierz chciał być kompetentny w swej dziedzinie, dlatego poprosił prowincjała o możliwość studiów w tym kierunku. Po krótkiej próbie dokończenia studiów na KUL w 1966, rozpoczął 13 II 1967 pracę duszpasterską jako kapelan wojskowy: najpierw w Chełmnie n. Wisłą, potem w Żarach k. Żagania i Toruniu (kościół św. Katarzyny, proboszcz 1969-73).

Ze względów zdrowotnych w 1974, za zezwoleniem prowincjała, zamieszkał w Bydgoszczy i podjął pracę w Pallottinum. W 1984 odsprzedał swoje mieszkanie i przeniósł się do Poznania, gdzie zamieszkał do końca swego życia, pracując w wydawnictwie. Spośród różnych prac redakcyjnych, które wykonywał, należy wspomnieć m.in. o takich dziełach, jak: Biblia Tysiąclecia (zorganizował zespół tłumaczy i koordynował nim), Komentarze do Pisma Świętego (nazywane „komentarzami KUL-owskimi”), Mszał ołtarzowy i szereg cennych książek. Redagując tak istotne pozycje, stał się człowiekiem znanym w świecie słowa drukowanego. Ks. Kazimierz był też redaktorem naczelnym polskiej wersji „Communio” (1981-84).

Ksiądz Kazimierz chorował od dłuższego czasu. Najbardziej dokuczało mu nadciśnienie, ale także cukrzyca, która pomimo leczenia pogarszała jego zdrowie. Rok przed śmiercią lekarz proponował mu amputację stopy, aby zahamować zakażenie organizmu, ale ks. Dynarski nie wyraził na to zgody. Uważał, że organizm sam przezwycięży zagrożenie i obroni się. Kiedy w VII 1990 wyjechał na urlop do zaprzyjaźnionego księdza, miał już stan zapalny i gorączkę. Zakażenie nasilało się z każdym dniem. W przeddzień śmierci stan zdrowia okazał się tak niebezpieczny, że przewieziono go do szpitala w Poznaniu. Natychmiastowo udzielono mu skutecznej pomocy i wydawało się, że niebezpieczeństwo śmierci minęło. Jednak serce nie wytrzymało szoku zakażenia i nagle przestało bić. Zmarł w szpitalu poznańskim 12 VII 1990 o godz. 7.00.

Jak się później okazało, już od pewnego czasu ks. Kazimierz przewidywał swoje szybkie odejście i mówił nawet, że śmierć jego może przyjść niebawem, co brano jako ewangeliczne stwierdzenie, nie dowierzając mu, bo nie wyglądał na człowieka chorego. Pogrzeb odbył się w Poznaniu 18 VII. Mszy koncelebrowanej przez 40 kapłanów, przy udziale braci z wydawnictwa i różnych domów oraz pracowników Pallottinum i wiernych z Poznania, przewodniczył prowincjał ks. Czesław Parzyszek. Wygłosił też pogrzebową homilię. Zmarły został pochowany w II kwaterze pallotyńskiej na poznańskim cmentarzu Junikowo.

Był obdarzony przez Boga licznymi zdolnościami i talentami. Ks. Wincenty Granat, rektor KUL, jeszcze po wielu latach studiów, wysoko oceniał jego zdolności. Był człowiekiem oryginalnym i nie chodził utartymi ścieżkami; nie lubił kopii. Reagował jak choleryk, zdecydowanie i całym sobą. Miał własny osąd spraw i zdarzeń, choć umiał przyznać się do tego, że był zbyt rygorystyczny czy drastyczny w swoim osądzie. Mówił prawdę, bez ubierania jej w płaskie słowa. Lubił ludzi klarownych, zdecydowanych i wiedzących, czego chcą w życiu.

Wysoko oceniano jego konferencje i kazania, które były przemyślane, jasne w swej konstrukcji i wypowiadane poprawną polszczyzną. Obowiązki w Pallottinum traktował jako pracę kapłańską, apostolską i pallotyńską. Jak wynika z testamentu (z 1988), był głęboko związany ze stowarzyszeniem już od 16. roku życia: „Zawdzięczam [mu] wszystko. Dlatego jestem mu winien miłość i wdzięczność. [...] Proszę o łaskę dobrej śmierci, współbraciom dziękuję za modlitwy, a ukochane stowarzyszenie niech mi wybaczy, że nie dorastałem do swego powołania. Nos cum Prole Pia benedicat Virgo Maria”.

Ostatnio zmodyfikowano: 12 stycznia 2015 (uzupełniono 24 czerwca 2016)
Tekst biogramu: Tylus Stanisław, Leksykon polskich pallotynów (1915-2012), Ząbki 2013, 167-168


Indeks zmarłych według daty śmierci

Alfabetyczny indeks zmarłych

Indeks zmarłych z podziałem na lata śmierci

Miejsca spoczynku polskich pallotynów wraz ze zdjęciami


Ci, co odeszli ze Stowarzyszenia

Więzi Kardynała Franciszka Macharskiego z pallotynami


Rocznice pallotyńskich wydarzeń

Ks. Stanisław Jurkowski SAC, duszpasterz polonijny we Francji

Bereza Kartuska
Suchary

Indeksy i biogramy sporządził ks. Stanisław Tylus SAC
Kontakt: stansac@wp.pl
Stan z 20 listopada 2019

Wszelkie prawa zastrzeżone! Kopiowanie, powielanie i wykorzystywanie tekstów i fotografii bez zgody autora strony jest zabronione.

Ostatnie zmiany
Nowe biogramy
-(od I 2019):ks. Biernacki Andrzej (†23 XII 2018), ks. Czulak Kazimierz (†29 IX 2019), s. Gumul Martyna (†9 IX 2019), s. Rataj Majola (†6 XI 2018), bp Orszulik Alojzy (†21 II 2019), s. Sitarz Władysława (†27 IV 2019), s. Stachnik Estera (†20 IX 2019), s. Szaniawska Helena (†22 VII 2019), ks. Świerkosz Józef (†20 XII 2018), s. Waszczeniuk Jadwiga (†17 XI 2018), ks. Wezdeckij Witalij (†24 VIII 2019)

-(od I 2018): br. Bandoszek Jan (†28 VII 2018), s. Joniec Speransa (†11 II 2018), ks. Kusznir Bogdan (†26 VIII 2018), ks. Maj Jerzy (†24 VI 2018), s. Matula Teresa (†1 VI 2018), ks. Płonka Tadeusz (†24 VIII 2018), bp Walter Konrad (†20 IX 2018).

Liber mortuorum w 2019 r. Przeszłość i przyszłość

1. Krótka historia strony Liber mortuorum
a) Pierwsze biogramy zmarłych pallotynów ukazały się na stronie internetowej WSD Ołtarzew w styczniu 2007 r. Autorem ich był ks. Janusz Dyl SAC, który tworzył je pod niezrealizowaną przez niego „Księgę zmarłych pallotynów”. W maju 2009 r., wraz z przebudową strony internetowej, zostały one zastąpione życiorysami, które również pochodziły z książki ks. Dyla pt. Pallotyni w Polsce w latach 1907-1947, Lublin 2001, s. 397-475. Te krótkie biogramy zostały doprowadzone do lat 1998-99 (nie były też kompletne i nie uwzględniały członków Regii Miłosierdzia Bożego). Od tego czasu ks. Stanisław Tylus SAC sporządził Indeks zmarłych według daty śmierci i dołączył wszystkie brakujące życiorysy zarówno z obu polskich prowincji, jak i Regii Miłosierdzia Bożego. Na stronie Seminarium ołtarzewskiego biogramy te istniały do 2013 r.
b) Nowe, obecnie istniejące biogramy zmarłych pallotynów, zostały napisane przez ks. Stanisława Tylusa SAC. W 2011 r. zostały one umieszczone na stronie http://www.pallotyni.pl, pod nazwą LIBER MORTUORUM. Początkowo były to tylko biogramy polskich pallotynów i przełożonych generalnych Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego oraz życiorysy pallotynek. Poszerzona i poprawiona ich wersja (ale bez pallotynek i przełożonych generalnych pallotynów) została opublikowana drukiem (Tylus Stanisław, Leksykon polskich pallotynów 1915-2012, Ząbki 2013, ss. 694).
c)W latach 2013-15 strona Liber mortuorum (http://pallotyni.eu/Liber.mortuorum/zmarli_index.php) została poszerzona o życiorysy pallotynów i pallotynek pochodzenia polskiego oraz ekspallotynów, którzy zmarli jako księża diecezjalni lub w innym instytucie życia zakonnego. Od listopada 2014 r. dołączone zostały też biogramy pallotynek pracujących w Polsce lub pochodzących z terenów polskich, jak również ich przełożone generalne. W 2015 r. rozszerzono zakres przedmiotowy strony o nowe kategorie: Słudzy Boży spoza Polski i niemieccy pallotyni działający przed 1945 r. na obecnych ziemiach polskich. Niezależnie od tego uaktualniane były kategorie polskich pallotynów i pallotynek, którzy odeszli do wieczności w okresie lat 2013-15. W celu szybszego znalezienia poszukiwanego biogramu przemodelowano Indeks zmarłych według daty śmierci oraz sporządzono nowy Alfabetyczny indeks zmarłych oraz Indeks zmarłych z podziałem na lata śmierci.
d) W listopadzie 2017 roku, strona została umieszczona w domenie https://LiberMortuorum.pl/ skąd jej zawartość jest dostęna w serwisach takich jak: http://www.pallotyni.pl, http://sac.org.pl
e) W 2015 r. strona Liber mortuorum aktualizowana była kilkanaście razy. Pojawiło się na niej 88 nowych biogramów, głównie pallotynek (47). Tego roku, praktycznie w 50% istniejących biogramów, zostały wprowadzone liczne uzupełnienia i poszerzenia, a także poprawiono zauważone błędy. Zmiany w poszczególnych biogramach sygnalizowane są informacjami naniesionymi zarówno pod konkretnym biogramem. Pod określeniem Zmienione lub Uzupełnione biogramy autor ma na myśli nie tylko istotną lub większą partię zmian, ale i pewne drobne informacje, które pojawiały się niezależnie od ich zaznaczenia. W 2016 r. dodano 28 nowych biogramów, zaś w 2017 r. pojawiło się 14 biogramów.

2. Stan aktualny biogramów
a) W latach 2018-19 strona Liber mortuorum poszerzyła się o 18 nowych biogramów. W grupie polskich pallotynów i pallotynek znalazły się następujące biogramy: s. Speransa Joniec (†11 II 2018), s. Teresa Matula (†1 VI 2018), ks. Jerzy Maj (†24 VI 2018) , br. Jan Bandoszek (†28 VII 2018) , ks. Tadeusz Płonka (†24 VIII 2018) , ks. Bogdan Kusznir (†26 VIII 2018) , s. Majola Rataj (†6 XI 2018) , s. Jadwiga Waszczeniuk (†17 XI 2018) , ks. Józef Świerkosz (†20 XII 2018) , ks. Andrzej Biernacki (†23 XII 2018) , s. Władysława Sitarz (†27 IV 2019) , s. Helena Szaniawska (†22 VII 2019) , ks. Witalij Wezdeckij (†24 VIII 2019) , s. Martyna Gumul (†9 IX 2019) , s. Estera Stachnik (†20 IX 2019) i ks. Kazimierz Czulak (†29 IX 2019) . Grupę przełożonych generalnych i pallotyńskich biskupów reprezentują: bp Konrad Walter (†20 IX 2018) i bp Alojzy Orszulik (†21 II 2019) .

Tabela. Stan aktualny biogramów na koniec grudnia 2014-2019 r.
Kategorie pallotyńskich biogramów

XII
2014

XII
2015

XII
2016

XII
2017

XII
2018

XI
2019

Polscy pallotyni 368 377 387 395 401 403
Pallotyni polskiego pochodzenia (*) 14 16 18 18 18 18
Przełożeni generalni i biskupi 19 19 20 22 23 24
Słudzy Boży spoza Polski -- 5 6 6 6 6
Niemieccy pallotyni działający przed 1945 r. na obecnych ziemiach polskich (✺) -- 7 11 13 13 13
Ekspallotyni (**) 23 23 25 25 25 25
Pallotynki (przełożone generalne i siostry pracujące w Polsce lub pochodzące z terenów polskich zostały oznaczone znakiem ☼) 47 112 113 114 118 122
Przyjaciele SAC i ci, co odeszli od Stowarzyszenia -- -- 7 8 8 8
Razem 471 559 587 601 612 619

b)W latach 2018-19 autor strony przeprowadził kwerendę materiałów zawartych w archiwum domu pallotyńskiego w Gdańsku (dom przy ul. Elżbietańskiej). Niezależnie od tego, przez cały rok, trwała kwerenda materiałów w Archiwum Prowincji Chrystusa Króla w Warszawie. Szerokiemu badaniu poddawane były materiały, które autor strony pozyskał wcześniej w Archiwum Generalnym Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego w Rzymie, w Archiwum Regii Miłosierdzia Bożego w Paryżu i w Archiwum Sekretariatu Prowincji Zwiastowania Pańskiego w Poznaniu. Wiele nowych informacji autor otrzymał od osób prywatnych i instytucji. Istniejące biogramy są systematycznie wzbogacane o fotografie, zarówno portretowe, jak i grupowe (sytuacyjne). Zdjęcia pochodzą głównie ze zbiorów Archiwum Prowincji Chrystusa Króla, ale i wielu osób prywatnych, którym pragnę jeszcze raz serdecznie podziękować

3. Zrealizowane plany z ubiegłych lat (zapowiadane i niezapowiadane)
a) Z dniem 12 stycznia 2015 r. zostały wymienione na stronie Liber mortuorum wszystkie dotychczasowe wersje życiorysów pallotynów polskich zmarłych do 2012 r. W ich miejsce wprowadzono biogramy zaczerpnięte z publikacji autora strony (Tylus Stanisław, Leksykon polskich pallotynów 1915-2012, Ząbki 2013). Inne kategorie pozostały bez zmian.
b) Zgodnie z zapowiedziami od sierpnia 2015 r. włączane są stopniowo do strony Liber mortuorum biogramy niemieckich pallotynów, działających przed 1945 r. na obecnych ziemiach polskich. Na chwilę obecną włączono biogramy 13 niemieckich pallotynów, umieszczając przy ich nazwisku symbol ✺.
c) Spośród nie sygnalizowanych wcześniej zmian na stronie Liber mortuorum pojawiła się od maja 2015 r. nowa grupa biogramów, to jest pallotyńskich sług Bożych spoza Polski. Obecnie w jej ramach można znaleźć 6 biogramów. Są to życiorysy: bł. Richarda Henkesa (†1945), bł. Elisabetty Sanny Porcu (†1857), Josefa Englinga (†1918), Josefa Kentenicha (†1968), Franza Reinischa (†1942) i bpa Heinricha Vietera (†1914).
d) Wśród nowych inicjatyw, nie sygnalizowanych wcześniej, należy wymienić dział Materiały źródłowe. Dział ma za zadanie poszerzać naszą wiedzę na temat życia i działalności zmarłego.
e) Dołączono również Miejsca spoczynku polskich pallotynów. Jest to alfabetyczny układ według miejsc pochówków, w których złożono zmarłych Współbraci. Obejmuje zarówno obszar Polski, jak i całego świata. Na końcu listy umieszczono też miejsca pochówków pallotynów z niemieckiej Prowincji Świętej Trójcy, spoczywających na ziemi polskiej, pallotynek i ekspallotynów. Pierwotna wersja została umieszczona 31 października 2015 r.
f) W styczniu 2016 r. umieszczono na stronie Liber mortuorum biogram ks. Antoniego Słomkowskiego †1982, kapłana archidiecezji gnieźnieńskiej, profesora i rektora KUL (i materiały źródłowe, którymi są jego wspomnienia na temat kontaktów z pallotynami), zapoczątkowując w ten sposób grupę przyjaciół SAC. Grupa aktualnie obejmuje 8 nazwisk i będzie ona stopniowo realizowana w najbliższych latach.
g) Uzupełniono i poszerzono biografie w kategorii Niemieccy pallotyni działający przed 1945 r. na obecnych ziemiach polskich i Pallotyńscy słudzy Boży spoza Polski. Kontynuowane będą dalsze prace nad uzupełnianiem i poszerzaniem dotychczasowych biogramów, bowiem kwerenda materiałów archiwalnych dostarcza wiele nowych i nieznanych do tej pory informacji.
h) Na początku 2016 r. dołączono do strony Liber mortuorum zestawienie chronologiczne, które zostało zatytułowane: Rocznice pallotyńskich wydarzeń przypadających w 2016 roku. Autor strony zestawił wydarzenia, jakie dokonały się w latach: 1916 (100 lat temu), 1941 (75 lat temu), 1966 (50 lat temu) i 1991 (25 lat temu). W 2020 r. w miejsce w.w. Rocznic pojawi się Kalendarium pallotyńskie.
i) Spośród innych planów na rok 2020 jawią się następujące: zakończenie Kalendarium dziejów Regii Miłosierdzia Bożego (1946-2019) i sporządzenie Historii domów pallotyńskich należących do Prowincji Chrystusa Króla.

5. Uwagi i prośba o materiały
Wszystkich zainteresowanych biogramami zmarłych pallotynów lub pallotynek proszę o ewentualne spostrzeżenia i uwagi dotyczące treści biogramu lub innych kwestii. Ponadto zachęcam Wszystkich do przekazywania fotografii, informacji lub materiałów (jeśli trzeba, oczywiście do zwrotu) na adres e-mailowy: stansac@wp.pl lub listownie na adres ks. dr Stanisław Tylus SAC, ul. Skaryszewska 12, 03-802 Warszawa.

Stroną techniczną Liber mortuorum już od 10 lat (od 2009r.) zajmuje się Pan Donat Jaroszewski. Za lata współpracy, cierpliwość i wszelaką pomoc w tym zakresie jestem Mu bardzo wdzięczny.

Warszawa 20 XI 2019
Stanisław Tylus SAC

Ksiądz dr Stanisław Tylus przy relikwiach św. Wincentego Pallottiego w kościele SS. Salvatore in Onda przy via dei Pettinari w Rzymie

Autor strony przy relikwiach św. Wincentego Pallottiego w kościele SS. Salvatore in Onda przy via dei Pettinari w Rzymie (8 XII 2014)





W Archiwum Regii Miłosierdzia Bożego w Paryżu (7 II 2015)
30. rocznica święceń kapłańskich. Ołtarzew 10 V 2016 Księdza Stanisława Tylusa

30. rocznica święceń kapłańskich. Ołtarzew 10 V 2016. Od lewej księża: Waldemar Seremak, Jerzy Suchecki, Marian Kowalczyk, Tadeusz Pawłowski, Zbigniew Rembisz, Józef Targosz, Andrzej Majchrzak, Stanisław Tylus, Krzysztof Wojda, Kazimierz Szczepanik, Józef Nowak, Edward Grudziński, Wojciech Pietrzak, Edward Szram i br. Franciszek Dziczkiewicz

TYLUS STANISŁAW, LEKSYKON POLSKICH PALLOTYNÓW (1915-2012), APOSTOLICUM Ząbki – PALLOTTINUM Poznań 2013, ss. 694Leksykon polskich pallotynów 1915-2012

Publikacja Leksykon polskich pallotynów zawiera 356 biogramów polskich pallotynów zmarłych w latach 1915-2012. W książce został zastosowany układ alfabetyczny. Do biogramów zostały dołączone fotografie portretowe. Pod każdym biogramem została zamieszczona literatura, zawierająca bibliografię przedmiotową. Publikację zamyka indeks osobowy.

Podstawę źródłową niniejszej pracy stanowią akta osobowe zgromadzone w: Archiwum Prowincji Chrystusa Króla w Warszawie, Archiwum Sekretariatu Prowincji Chrystusa Króla w Warszawie, Archiwum Regii Miłosierdzia Bożego w Paryżu, Archiwum Generalnym Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego w Rzymie i Archiwum Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. W pracy zostały uwzględnione „Wiadomości Polskiej Prowincji SAK” (do 1993), „Wiadomości Prowincji Chrystusa Króla” (1993-2012), „Annuntianda. Biuletyn Prowincji Zwiastowania Pańskiego SAK” (1994-2012). Pomocne okazały się katalogi stowarzyszenia i prowincji polskich, czasopisma wydawane przez pallotynów i kroniki poszczególnych domów. Nie bez znaczenia były również relacje ustne żyjących członków stowarzyszenia i przedstawicieli rodzin zmarłych.

Zmarli współbracia tworzyli pallotyńską historię i byli nieomal wszechobecni w wielu dziedzinach polskiej kultury XX-XXI w., np. w nauce, literaturze i wszelkiego rodzaju piśmiennictwie oraz w działalności edukacyjnej, wychowawczej i wydawniczej, a także w pracach na rzecz emigracji, misji i apostolstwa świeckich. Pośród nich są postacie bardzo znane, które wywarły duży wpływ na dzieje Kościoła polskiego, m.in.: ks. Alojzy Majewski, ks. Wojciech Turowski czy Sł. B. ks. Stanisław Szulmiński, albo przeszły do historii Polski dzięki wielkiej miłości do Ojczyzny, jak Bł. ks. Józef Stanek czy ks. Franciszek Cegiełka i wielu innych.

Jednak w Leksykonie znajdują się nie tylko ci najwięksi, ale wszyscy, którzy żyli i działali w polskich strukturach stowarzyszenia w kraju i poza nim. O każdym z nich, nawet najskromniejszym bracie, kleryku czy nowicjuszu, możemy dowiedzieć się wszystkiego, co można było wydobyć ze źródeł i opracowań.

Książka jest już niedostępna w sprzedaży.